بديع الزمان فروزانفر

6

زندگانى مولانا ( فارسى )

در حق فرزند معنوى خود حسام الدين چلپى گويد « 1 » « صدّيق ابن الصدّيق رضى اللّه عنه و عنهم الارموى الاصل المنتسب الى الشيخ المكرم بما قال امسيت كرديّا و اصبحت عربيا » دليل اين عقيده توان گرفت چه مسلم است كه صديق در اصطلاح اهل اسلام لقب ابو بكر است و ذيل آن به صراحت مىرساند كه نسبت حسام الدين بابو بكر بالاصاله نيست بلكه از جهت انحلال وجود اوست در شخصيت و وجود مولوى كه مربى و مرشد او و زادهء ابو بكر صديق است و صرف‌نظر از اين معنى هيچ فائده بر ذكر انتساب اصلى حسام الدين به ارميه و نسبت او از طريق انحلال و قلب عنصر بشيخ مكرم يعنى ابو بكر مترتب نمىگردد . بهاء الدين ولد پدر مولانا محمد بن « 2 » حسين خطيبى است كه به بهاء الدين ولد معروف شده و او را سلطان العلماء « 3 » لقب داده‌اند و پدر او حسين بن احمد « 4 » خطيبى به روايت افلاكى از افاضل روزگار و علامه زمان بود چنان كه رضى الدين « 5 » نيشابورى در محضر

--> عبد اللّه بن عبد الرحمن بن ابى بكر الصديق بن ابى قحافه ( الجواهر المضيئه طبع حيدرآباد جلد دوم صفحهء 123 - 124 ) و در مجموعه مقالاتى كه آقاى كاظم‌زاده جمع كرده‌اند نسب پدر او چنين است : سلطان العلماء محمد بهاء الدين ولد بن شيخ حسين الخطيبى بن احمد الخطيبى بن محمود بن مودود بن ثابت بن مسيب بن مطهر بن حماد بن عبد الرحمن بن ابى بكر الصديق . ( 1 ) - اين قسمت در ديباچه دفتر اول مثنوى است . ( 2 ) - اين قسمت در همه تذكره‌ها و روايات همچنين مذكور است الا در تذكرهء دولتشاه كه در نام و نسب مولانا گويد « و هو محمد بن الحسن البلخى البكرى » و آن نيز بىهيچ شبهتى از روى مسامحه در ذكر نام جد بجاى نام پدر كه در كتب قدما بسيار است و تحريف حسين بحسن در كتابت يا طبع بدين صورت درآمده است . ( 3 ) - بنا به روايت ولدنامه و مناقب افلاكى عده‌اى از مفتيان و علماء آن عهد ( در روايت افلاكى 300 تن ) در خواب ديدند كه پيغمبر ص بهاء ولد را بدين لقب تشريف داد . ( 4 ) - مادر احمد خطيبى فردوس خاتون دختر شمس - الائمه ابو بكر محمد بن احمد بن ابى سهل يا سهل سرخسى است كه از اكابر علماء حنفيه و ائمه فقهاء قرن پنجم بود و تصانيف او مانند اصول الامام و شرح جامع صغير ( تأليف محمد بن الحسن الشيبانى المتوفى سنهء 187 ) و مبسوط كه در اوزجند وقتى كه بحبس افتاده بود تأليف كرد ، در ميانه فقها معروف و مشهور است و مادر شمس الائمه خالصه خاتون نام داشت و دختر عبد اللّه سرخسى است كه نسب او را به امام محمد تقى ع مىرسانند و همين است معنى سخن افلاكى كه از بهاء ولد نقل مىكند « خداوندگار من از نسل بزرگ است و